نگرانی در شمال غرب عراق از اعدام های جدید داعش

نویسنده: شلی کیالسون

میدل ایست نیوز: پنج سال از اعلام پیروزی نیروهای امنیتی عراق در نبرد موصل علیه داعش (ژوئیه 2017) می گذرد، اما استان نینوا همچنان ادامه حملات پراکنده این گروه تروریستی بین المللی و عملیات آن در مناطق بیابانی با فاصله نه چندان دور از مرز سوریه را شاهد است.

در اواخر ماه ژوئن داعش مسئولیت آدم ربایی و اعدام مردی از قبیله جغیفه را در منطقه بیابانی نینوا به عهده گرفت؛ به ادعای داعش، این فرد از اعضای نیروهای امنیتی عراق بود. در همین حال، یکی از اعضای قبیله او به المانیتور گفت که مرد کشته شده در واقع یک چوپان بود، اما اقوام نزدیکی در میان نیروهای امنیتی داشت. قبیله جغیفه به دلیل مقاومت در برابر محاصره داعش برای بیش از یک سال در شهر حدیثه در استان الانبار معروف است. از آن زمان تاکنون، چندین جنگجو از این قبیله توسط نیروهای داعش و در عمیلات تلافی جویانه کشته شده اند و داعش ویدیوی کشتن آنها را منتشر کرده است.

استان های الانبار و نینوا که در کنار یکدیگر قرار و مرزی طولانی با سوریه دارند، مناطق بیابانی وسیع و پیوندهای قوی قبیله ای دارند و معمولا از مسیرهای مورد استفاده داعش قلمداد می شوند. برای نمونه، وادی الثارثار که از سرچشمه های کوه های سنجار در غرب موصل شروع می شود و به سمت جنوب به دریاچه ثارثار بین استان های انبار و صلاح الدین می ریزد، از مدت ها پیش به دلیل طناب کشی های داعش و تبدیل شدن به مسیر فرعی مورد استفاده این گروه تروریستی شناخته شده است.

اطلاعات ارتش عراق در 30 ژوئن گزارش داد که رئیس عملیات نظامی داعش در جنوب موصل، فردی معروف به ابوفلاح، را دستگیر و تلاش او را برای ورود به اردوگاهی که برای اسکان اتباع عراقی بازگشته از اردوگاه الهول در سوریه استفاده می شود، خنثی کرده است. اردوگاه الحول در حال حاضر بیش از 50 هزار ساکن دارد که بیش از نیمی از آنها اتباع عراقی هستند. اعتقاد بر این است که بسیاری از افرادی که در این اردوگاه اسکان داده شده اند، روابط خانوادگی یا دیگر روابط با داعش دارند.

طبق گزارش های منتشر شده، ابوفلاح قصد داشت وارد اردوگاه جعده در نینوا شود؛ این اردوگاه جایی است که اتباع عراقی که در سال گذشته به کشورشان بازگردانده شده اند، ابتدا در آنجا مستقر بودند. بسیاری از این عراقی ها بعدتر به استان های محل سکونت خود در دیگر جاهای کشور بازگردانده می شوند. طرح اسکان عودت کنندگان عراقی در این اردوگاه سال ها به شدت مورد بحث قرار گرفت و بسیاری از مقامات محلی نینوا به شدت با این ایده مخالف بودند. ژنرال نجم الجبوری، فرمانده سابق عملیات نینوا و فرماندار استان از سال 2020 و حتی در اواسط سال 2021، از مخالفان اصلی این طرح بود. با این حال، در سال جاری هزاران عراقی به کشورشان بازگردانده شده اند که بیشتر زنان و کودکان هستند.

تنها در هفته اول ماه ژوئیه و طبق توافق بین دولت عراق و نیروهای دموکراتیک سوریه، 150 خانواده که حدود 600 نفر را تشکیل می دهند، از سوریه به اردوگاهی در نزدیکی موصل در استان نینوا بازگردانده شدند. این در حالی است که در گزارش بازرس کل به کنگره ایالات متحده در سه ماهه اول سال 2022 آمده با سرعت کنونی، بازگرداندن همه عراقی های حاضر در اردوگاه نزدیک به 15 سال طول می کشد.

نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردها و تحت حمایت آمریکا آخرین منطقه شهری تحت کنترل داعش در شرق استان دیرالزور را در اوایل سال 2019 بازپس گرفتند. عراق در دسامبر 2017 پس از بازپس گیری دو شهر آخر در استان الانبار غربی در نزدیکی مرز سوریه، پیروزی خود را در برابر داعش اعلام کرده بود و آن زمان، بسیاری از جنگجویان داعش و خانواده هایشان و سایرین از عراق به استان دیرالزور سوریه گریختند.

یک سری اتباع عراقی که گفته شده در فعالیت های تروریستی داعش مشارکت فعال داشتند، در سال جاری میلادی از شمال شرق سوریه به عراق منتقل شدند و تحقیقات و محاکمه آنها در جریان است.

در همین حال، فرار شمار قابل توجهی از زندانی ها در اواخر ژانویه از زندانی در همان استان سوریه که اردوگاه حسکه در آن است، تهدیدات امنیتی در منطقه را افزایش داده است. اردوگاه الهول سال ها یک «بمب ساعتی» بالقوه تلقی می‌شد که در آن کودکان در شرایط بسیار بد زندگی تحت خشونت های مکرر حامیان داعش بوده اند. به گزارش مرکز اطلاع رسانی روژاوا نزدیک به اداره تحت رهبری کردها در شمال شرق سوریه، در ماه ژوئن دست کم 8 نفر در اردوگاه الهول کشته شدند که تعداد قابل توجه و بالایی است. طبق این گزارش، سه نفر از کشته شدگان زن بودند.

مقامات محلی کردها در شمال شرقی سوریه در ماه ژوئن پس از هدف گرفته شدن اعضای یک گروه مسلح محلی عرب وابسته به نیروهای دموکراتیک سوریه، درباره امنیت مطقه ابراز نگرانی کردند. در یک مورد دیگر هم سه نفر از نیروهای سنادید از اعضای قبیله شمر کشته و چهار نفر دیگر در تیراندازی توسط افراد مسلح موتورسوار زخمی شدند. داعش مسئولیت حمله را بر عهده گرفت.

آژانس خبری شمالی که یک رسانه محلی است، نوشت: «این عملیات نشانه بازگشت فعالیت های داعش در منطقه ای است که اتفاق های مشابه در آن متداول نبوده، چرا که عملیات عناصر باقی مانده داعش عمدتا در حومه دیرالزور و رقه است.»

تصرف موصل، مرکز استان نینوا عراق، در ژوئن 2014 بسیاری را غافلگیر کرد و به بسیاری از اتفاقات سال های بعد امکان رخ دادن داد. موصل جایی بود که ابوبکر البغدادی، سرکرده سابق داعش، «خلافت» را اعلام کرد. اگرچه داعش در ابتدا از هرج و مرج جنگ سوریه برای جذب نیروهای خارجی و افزایش نیروهای خود استفاده کرد، اما تصرف موصل امکان جمع آوری مقادیر زیادی تسلیحات و وسایل نقلیه را برای آن فراهم آورد که بعدتر در تصرف مناطق دیگر در شرق سوریه مورد استفاده قرار گرفتند.

ماموریت رزمی ائتلاف بین المللی تحت رهبری آمریکا علیه داعش در عراق سال گذشته پایان یافت، اما عملیات در سراسر مرز در سوریه ادامه دارد. مقامات ائتلاف باور دارند توانمندی های داعش در عراق به حدی تنزل یافته که دیگر توانایی تصرف قلمرو در این کشور را ندارد. داعش هم در تبلیغات اخیر مکررا به عملیات در آفریقا اشاره کرده است. با این حال، هسته های موجود در عراق به فعالیت خود ادامه می دهند و سرکرده گروه همواره عراقی بوده است. و اگرچه بیش از نیمی از حملاتی در سال جاری که داعش مسئولیت آنها را بر عهده گرفته در آفریقا بوده اند، اما عراق همچنان جایی است که این گروه تروریستی بین المللی بیشترین فعالیت را دارد.