تأثیر بسته بودن گذرگاه الشیب میان عراق و ایران بر بازارهای میسان
تعطیلی گذرگاه مرزی الشیب میان عراق و ایران، علاوه بر مختل کردن فعالیت‌های تجاری در استان میسان، به افزایش قیمت کالاهای اساسی و فشار بر معیشت خانواده‌ها منجر شده است؛ تصمیمی که با اعتراض بازاریان، رانندگان و فعالان اقتصادی همراه شده است.
میدل ایست نیوز: در بازار العماره – المحمودیه در مرکز شهر العماره مرکز استان میسان در جنوب عراق، فروشندگان به شرح زیادی برای توصیف تاثیر بسته شدن گذرگاه مرزی الشیب با ایران نیاز ندارند، قیمت‌هایی که برای سبزیجات، میوه، مواد غذایی و مرغ بیان می‌کنند، بخشی از تغییر حاصل شده در بازار است.
به گزارش الجزیره، صاحبان فروشگاه‌ها، از بدتر شدن وضعیت کار، افزایش قیمت کالاها و بازتاب آن بر توان خانواده‌ها به ویژه خانواده‌های دارای درآمد محدود برای پاسخ به نیازهای روزانه خود سخن می‌گویند.
ابو علی، صاحب یک فروشگاه مواد غذایی به الجزیره نت گفت که افزایش قیمت شامل کالاهای مختلف از جمله مواد غذایی و سبزیجات تا کالای دیگر شده است و این امر همزمان با کاهش فعالیت تجاری به شهروندان آسیب زده است.
ابو علی از دولت خواستار بازنگری در تصمیم بسته شدن گذرگاه مرزی الشیب و بازگشایی آن شد تا وضعیت کار به حالت عادی بازگردد. او این گذرگاه را شریان حیاتی استان توصیف کرد که بازارهای محلی به آن وابسته است.
حسین صاحب یک مرغ فروشی گفت که قیمت هر کیلوگرم مرغ از ۲۴۰۰ دینار به ۳۴۰۰ دینار افزایش یافت و قیمت یک مرغ به ۸ هزار دینار رسید.
او با اشاره به اینکه هنوز امکان افزایش قیمت وجود دارد، نسبت به تاثیر پذیری افراد دارای درآمد محدود نسبت به افزایش قیمت‌ها هشدار داد و از استانداری و طرف‌های ذیربط خواستار بازگشایی مرز شد.
رضا عباس فروشنده سبزیجات و میوه نیز گفت که پرتقالی که پیشتر ۷۰۰ دینار بود قیمتش به ۱۲۰۰ دینار رسید و برای مصرف کننده حدود ۱۵۰۰ دینار به فروش می‌رسد در حالی که قیمت پرتقال ایرانی نیز ۲۵۰۰ دینار است.
او افزود که قیمت سیب زمینی از هزار دینار به ۱۲۵۰ دینار افزایش یافت و قیمت هلو نیز از ۷۵۰ دینار به ۱۵۰۰ دینار رسید.
عباس معتقد است که بازگشت فعالیت تجاری و بازگشایی مرز الشیب، تاثیر مثبتی بر قیمت کالاها خواهد گذاشت و از رنج مصرف کنندگان می‌کاهد.
به گفته فروشندگان، پیامدهای این تصمیم گسترده‌تر از توقف کامیون‌ها در مرز‌ها است و بر وضعیت بازارها و فعالیت‌های تجاری تاثیر می‌گذارد.
اعتراضات در میسان برای بازگشایی گذرگاه مرزی الشیب با ایران
پیامدهای تعطیلی گذرگاه الشیب تنها به بازارها محدود نمانده و به خیابان‌ها و جاده‌های منتهی به این گذرگاه نیز کشیده شده است. روز شنبه، ۳۱ اکتبر، اعتراضات در استان میسان با مشارکت رانندگان کامیون‌ها، تاکسی‌ها و کارکنان گذرگاه از سر گرفته شد. معترضان از دولت فدرال خواستند فعالیت این گذرگاه را دوباره از سر بگیرد.
تظاهرات کنندگان اعلام کردند که توقف رفت‌وآمدها به منابع درآمدی آن‌ها آسیب زده و فعالیت‌های حمل‌ونقل و تجارت را مختل کرده است. با این حال، اعتراضات این بار در مقایسه با تجمع قبلی، جنبه مطالبه‌محورانه‌تری داشت و با شدت کمتری دنبال شد.
دولت عراق در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ دستور داد گذرگاه مرزی الشیب با ایران، واقع در شرق استان میسان، از صبح روز بعد تا اطلاع ثانوی تعطیل شود.
حیدر العبودی، سخنگوی دولت عراق، در توضیح این تصمیم اعلام کرد که توقف فعالیت گذرگاه به دلیل آماده نبودن زیرساخت‌های فنی، فناوری و توسعه‌ای آن صورت گرفته است. به گفته وی، این اقدام با هدف ارتقای آمادگی فنی و لجستیکی و توسعه توان عملیاتی گذرگاه انجام شده است. او همچنین اشاره کرد که مبادلات تجاری از طریق گذرگاه‌های مرزی دیگر عراق با ایران بدون مشکل ادامه دارد.
با این حال، نبود آمادگی فنی تنها دلیلی نبود که برای تعطیلی این گذرگاه مطرح شد. عبدالامیر تعیبان، مشاور نخست‌وزیر عراق، در مصاحبه‌ای تلویزیونی در ۲۱ اکتبر، این تصمیم را به ضرورت جلوگیری از ورود مواد مخدر و ارزهای جعلی به استان‌های جنوبی عراق مرتبط دانست.
ادعای ارز جعلی و اخاذی از کامیون‌ها
یک منبع در سازمان گذرگاه‌های مرزی عراق در گفت‌وگو با الجزیره نت، تعطیلی گذرگاه الشیب را به ورود اسکناس‌های جعلی عراقی از منطقه مرزی مرتبط دانست و فاش کرد که اسکناس‌های تقلبی به ارزش ۱۰۰ میلیون دینار در ازای ۱۰ میلیون دینار واقعی فروخته می‌شوند. به گفته این منبع، این عملیات از سوی طرف‌های بانفوذ عراقی انجام می‌شود.
این منبع همچنین از قاچاق پیش‌سازهای شیمیایی مورد استفاده در تولید مواد مخدر و دریافت مبالغی از کامیون‌ها توسط برخی طرف‌های عشایری سخن گفت. وی افزود که به دلیل طولانی بودن نوار مرزی، کنترل مناطق گسترده میان گذرگاه‌های رسمی دشوار است.
این اتهامات در شرایطی اهمیت پیدا می‌کند که پس از اعلام مقام‌های عراقی در سپتامبر گذشته مبنی بر آغاز حملات پهپادی علیه خط لوله نفت شرق به غرب عربستان از نقطه‌ای در استان میسان، نگرانی‌های امنیتی افزایش یافته است؛ با این حال، بغداد تاکنون به‌طور رسمی طرف مسئول این حملات را معرفی نکرده است.
پیشتر نیز منابع امنیتی به الجزیره نت گفته بودند که نگرانی‌هایی درباره قاچاق سلاح و تجهیزاتی وجود دارد که ممکن است در حملات علیه کشورهای حاشیه خلیج فارس مورد استفاده قرار گیرند.
از سوی دیگر، علاء القیسی، سخنگوی سازمان گذرگاه‌های مرزی عراق، به الجزیره نت گفته بود که تصمیم‌گیری درباره باز یا بسته کردن گذرگاه‌ها منحصراً در اختیار نخست‌وزیر است و این سازمان هیچ دستوری برای تعطیلی سایر گذرگاه‌ها دریافت نکرده است.
وی توضیح داد که گذرگاه‌های مرزی تحت اختیار دولت فدرال قرار دارند و استانداران یا شوراهای استانی در این زمینه اختیاری ندارند.
اختلافات محلی به دستگاه قضایی کشیده شد
در حالی که کارکنان و ساکنان میسان خواستار بازگشایی گذرگاه بودند، این بحران به اختلافی میان دولت بغداد و مصطفی دعیر عبدالحسن المحمداوی، رئیس شورای استان میسان، تبدیل شد.
المحمداوی به دولت مرکزی سه روز مهلت داد تا فعالیت گذرگاه را از سر بگیرد و تهدید کرد که در صورت بی‌توجهی دولت به این درخواست، نافرمانی مدنی اعلام کرده و جاده‌های ارتباطی میسان با سایر استان‌ها را مسدود خواهد کرد.
در واکنش به این اظهارات، علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، دستور انجام تحقیقات درباره سخنان رئیس شورای استان را صادر کرد و پس از آن، دفتر نخست‌وزیری علیه وی شکایت قضایی مطرح کرد.
در ۲۶ اکتبر، دادگاه تحقیقات کرخ سوم حکم بازداشت المحمداوی را بر اساس ماده ۲۲۴ قانون مجازات عراق و به اتهام تهدید به نافرمانی مدنی و مسدود کردن جاده‌ها صادر کرد.
رئیس شورای استان پس از آن اعلام کرد که قصد دارد در برابر دستگاه قضایی حاضر شود و تأکید کرد که قانون‌شکنی نکرده است. وی سپس به روند قانونی تن داد و روز بعد آزاد شد.
نوار مرزی عراق و ایران بیش از هزار و ۴۰۰ کیلومتر طول دارد و گذرگاه‌های زمینی رسمی متعددی در امتداد آن، دو کشور را به یکدیگر متصل می‌کنند. مهم‌ترین این گذرگاه‌ها در جنوب عبارت‌اند از شلمچه در بصره، الشیب در میسان و زرباطیه در واسط؛ در شرق نیز گذرگاه‌های المنذریه و مندلی در استان دیالی قرار دارند. همچنین گذرگاه‌های باشماق، پرویزخان و حاج عمران در اقلیم کردستان عراق، در شمال کشور، از دیگر مسیرهای ارتباطی دو کشور هستند.
این گذرگاه‌ها مسیرهای اصلی مبادلات تجاری، انتقال کالا و رفت‌وآمد مسافران و زائران میان عراق و ایران به شمار می‌روند.
