مروری بر حضور امریکا در عراق/ همزیستی با ایران یا جنگ در بین النهرین؟

میدل ایست نیوز: سفارت امریکا در بغداد؛ محلی که از سه شنبه(31 دسامبر2019) تیتر اول بسیاری از پایگاه های خبری شد. روزی که جمعی از نیروهای سازمان حشدالشعبی عراق در اعتراض به حمله جنگنده های امریکایی به دو تیپ حشدالشعبی و نیروهای نظامی ارتش عراق در پایگاه القائم، در مقابل سفارت امریکا در منطقه سبز بغداد تجمع کردند.

در این گزارش بنا داریم به مواردی پیرامون حضور امریکایی­ ها در عراق و درگیری­ های پیش آمده اشاره کنیم:

اگر حضور امریکایی­ ها در عراق را به دو بخش دیپلماتیک و نظامی تقسیم کنیم، درخصوص بخش نظامی باید گفت که امریکا در زمان سقوط صدام در سال 2003 حدود 150 هزار نظامی را وارد خاک عراق کرد و این حضور تا سال 2011 ادامه داشت و در آن زمان بخش قابل توجهی از آنان از عراق خارج شدند و در سال ۲۰۱۴ همزمان با تشکیل ائتلاف ضد داعش به فرماندهی آمریکا، بار دیگر حضور نظامی شان تقویت شد.

از آن زمان تاکنون حدود  6 هزار نیروی امریکایی به منظور مشاوره و آموزش نیروهای نظامی و امنیتی عراق و مبارزه با تروریسم در این کشور حضور دارند.

همراه با تحرکات داعش، امریکا نیز پایگاه های خود را در عراق افزایش داد و در کردستان عراق و دیگر استانهای این کشور پایگاه هایی را یا ایجاد کرد یا در اختیار گرفت از جمله پایگاهی نزدیک سنجار، پایگاهی در حلبچه واقع در استان سلیمانیه، پایگاهی در منطقه التون کوبری در کرکوک، پایگاه القیاره در جنوب موصل، پایگاه هوایی البلد در صلاح الدین، پایگاه عین الاسد در الانبار، پایگاه الحبانیه در شرق شهر الرمادی و پایگاه ویکتوری در نزدیکی بغداد.

با این اوصاف و با توجه به شرایط کشورهای منطقه، عراق به عنوان مرکز مهمی برای حضور نظامیان آمریکایی به شمار می رود.

درخصوص بعد حضور دیپلماتیک آمریکا در عراق نیز سفارت ایالات متحده در بغداد، بزرگترین سفارت این کشور در جهان محسوب می ­شود.

سفارت آمریکا در کنار رودخانه دجله با 21 ساختمان و در منطقه خضراء قرار دارد. این منطقه از امن ترین مناطق بغداد است که مهمترین اماکن دولتی و شخصیتهای عراقی نیز در این منطقه حضور دارند. این منطقه با دیوارهای محکم و محافظت شده و دارای ایست و بازرسی های بسیار است.

سفارت آمریکا در بغداد به مساحت 42 هكتار و از نظر مقایسه، معادل مساحت واتیکان و یا 80 استادیوم فوتبال و از ساختمان سازمان ملل متحد در نیویورک بزرگتر و 5 برابر سفارت آمریکا در ایروان پایتخت ارمنستان است که سابقا بزرگترین سفارت بوده است.

­ امنیت سفارت امریکا در عراق بر عهده سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا می باشد که شامل 5 ورودی امنیتی و ورودی اضطراری است.

نکته قابل توجه این است که طراحی این سفارت به گونه ای است که در زمینه انرژی و آب خودکفا است و در صورت قطع برق و آب در بغداد، خللی به آن وارد نمی شود.

در بخش دیگر این گزارش به درگیری­ های اخیر میان گروه­ های حشدالشعبی و نظامیان آمریکایی می پردازیم.

طی ماه های اخیر، پایگاه­ های نظامی امریکا بارها مورد هدف راکت و خمپاره قرار گرفت که در آخرین مورد آن طبق اخبار منتشر شده در پی شلیک حدود 30 راکت کاتیوشا به پایگاه آمریکایی ­­ها (K1)، یک پیمانکار آمریکایی کشته شد.

پس از آن بود که آمریکا با ادعای پاسخ به 11 بار حمله به پایگاه ­هایش، به محل حضور حضور دو تیپ کتائب حزب الله در عراق و دو پایگاه در سوریه حمله هوایی انجام داد که منجربه جان باختن 27 عراقی شد. جان باختگان اغلب از نیروهای کتائب حزب الله و یک افسر ارتش عراق بودند.

البته به گفته عادل عبدالمهدی در این حمله علاوه تلفات انسانی، چندین توپ 155 میلیمتری و ادوات نظامی ارتش عراق نیز از بین رفت.

پس از این حمله، روز گذشته جمعی از نیروهای حشدالشعبی با لباس نظامی و قطعا با هماهنگی وارد منطقه حفاظت شده سبز بغداد شدند(گفتنی است در پی دو ماه تظاهراتها و اعتراضات مردمی در بغداد، معترضان نتوانسته بودند وارد این منطقه شوند) و به تجمع مقابل سفارت امریکا پرداختند و خواستار اخراج سفیر آمریکا و نیروهای آمریکایی از عراق شدند.

علاوه بر نیروهای سازمانی حشد، سران این سازمان نیز در تجمع مقابل سفارت حاضر شدند، از جمله فالح الفیاض مشاور امنیت ملی عراق و رئیس سازمان، هادی العامری، ابومهدی المهندس، قیس الخزعلی و ….

حضور این شخصیتها دارای این پیام بود که این تجمع یک تجمع رسمی است نه یک حضور خودسرانه.

در ادامه این تجمع پرچم های حشدالشعبی بر بالای دیوار سفارت افراشته شد و بخشی از شیشه های بیرونی سفارت شکسته و بخشی از دیواره آن به آتش کشیده شد که باعث شد نیروهای ارتش عراق که وظیفه حفاظت از سفارت را داشتند با شلیک گاز اشک آور به مقابله با تجمع کنندگان بپردازند که موجب زخمی شدن چندین نفر شدند.

در همین زمان بود که رئیس جمهور و نخست وزیر دولت پیشبرد امور و برخی شخصیتهای سیاسی خواستار پایان تجمع در مقابل سفارت شدند و نیروهای دستگاه مبارزه با تروریسم عراق بصورت گسترده در محل سفارت حاضر شدند.

پس از این اقدامات، سران آمریکایی نوک پیکان حملات خود را به سمت ایران بردند و عامل این تجمع و حملات به پایگاه های خود را ایران دانستند و اقدام به تهدید تظاهرات کنندگان و ایران کردند و 2 هزار نیروی مارینز خود را از کویت به عراق فرستادند.

در همین راستا آیت الله خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی ایران روز بعد در سخنانی حمله امریکا به حشد را محکوم کرد و گفت: «رئیس جمهور امریکا در مطلبی گفته ما این مسائل را از چشم ایران می بینم و به آن پاسخ خواهیم داد. اما باید به آنها گفت اولاً غلط می کنید زیرا این موضوع ربطی به ایران ندارد. ثانیاً باید منطقی باشید و بفهمید که علت اصلی این قضایا چیست. البته آنها منطقی نیستند. امریکایی‌ها باید بفهمند که مردم منطقه همچون عراق و افغانستان، از آنها به دلیل جنایت هایشان متنفرند و این تنفر یک جا خود را نشان خواهد داد.»

سپس ظهر روز چهارشنبه، سازمان حشدالشعبی با صدور بیانیه ­ای خواستار عقب نشینی نیروهایش از مقابل سفارت امریکا شد.

نکاتی در مورد این تجمع به ذهن نویسنده متبادر می گردد که به آن اشاره می ­کنیم؛ یک سناریو میتواند این باشد که حشد بدون هماهنگی با دولت و فرماندهی نیروهای مسلح عراق (طبق قانون، حشدالشعبی زیر نظر فرماندهی نیروهای مسلح عراق قرار دارد) اقدام به این تجمع کرده که نشان دهنده عدم پیروی حشد از دولت است.

بحث دیگر این است که این درگیری ها به دلیل تنش میان ایران و امریکاست و عراق صحنه مقابله این دو کشور است(که این سناریو از سوی برخی سیاسیون مطرح می شود) و حشد به عنوان نیروی نیابتی ایران در حال فعالیت علیه امریکاست و ایران از آن برای فشار به امریکا و شاید امتیاز گیری در صحنه ­های دیگر استفاده می کند.

از سوی دیگر به نظر می رسد این بالا بردن تنش ها با امریکا در عراق، طرحی برای پایان دادن حضور نظامی آمریکا در عراق باشد اما باید در نظر گرفت که ایالات متحده حاضر نیست به سادگی صحنه حضوری چون عراق را رها کند لذا اگر حشد و حامیانش به دنبال این موضوع هستند، شاهد افزایش تنش ها و درگیری ها در آینده خواهیم بود.

نکته قابل توجه پایانی این بود که مخاطب امریکا در مخالفت با تجمع علیه سفارتش، مردم عراق نبوده و ایران و حشد را خطاب قرار دادند و سران حشد را تروریست و وابسته به ایران خواندند و به نوعی از مردم عراق خواست مقابل آنان بایستند. حربه ­ای که قبلا نیز مورد استفاده قرار گرفته بود و امریکا با ایجاد این دو دستگی در عراق به دنبال رسیدن به منافع خود با کمترین هزینه است.

حال باید منتظر ماند و دید که آیا عراق صحنه درگیری آمریکا و نیروهای تحت حمایت ایران می­شود یا همچون گذشته ایران و امریکا به زبان مشترکی برای همزیستی در این کشور می رسند.