تبعات جنگ منطقه‌ای اخیر بر عراق و تلاش دیپلماتیک برای حفظ روابط با کشورهای همجوار

میدل ایست نیوز: روابط عراق با شماری از کشورهای عضو شورای همکاری و امریکا در پی احضار سفرای عراق در کویت، عربستان، بحرین و امارات علاوه بر امریکا وارد مرحله‌ای از تنش دیپلماتیک می‌شود.

به گزارش العربی الجدید، این کشورها، سفرای عراق را احضار و یادداشت اعتراض شدید اللحنی را در پی حملات گروه‌های مسلح عراقی به کشورهای همجوار و مواضع امریکا در عراق تحویل داده‌اند.

احضار سفرای عراق یک تحول ویژه در شیوه تعامل این کشورها با پرونده عراق است به گونه‌ای که اعتراضات دیگر منحصر به پشت صحنه یا ارتباطات غیر علنی نیست بلکه به سطح احضار رسمی سفرا و تحویل یادداشت اعتراضی مکتوب شامل هشدار نسبت به پیامدهای استفاده از اراضی عراق برای انجام عملیات نظامی فرامرزی رسیده است.

موج احضار سفرا

در همین راستا، عائد الهلالی مشاور سیاسی دولت عراق در گفت‌وگو با شبکه العربی الجدید گفت که موج احضار سفرای عراق، یک اقدام به شدت حساس است.

وی افزود که بغداد در برابر یک آزمون حقیقی در سطح توانایی‌اش برای اعمال حاکمیت خود بر تمامی اراضی و جلوگیری از تبدیل آن به صحنه‌ای برای تسویه حساب منطقه‌ای یا بین‌المللی قرار دارد.

الهلالی با تاکید بر اینکه تلاش از سوی دولت برای کنترل امنیت ادامه دارد، به خطر این تحولات که روابط بغداد با کشورهای عضو شورای همکاری و منطقه و جهان را در برابر یک مقطع حساس قرار می‌دهد، اشاره کرد.

به نظر او، تداوم این روش از عملیات از سوی گروه‌های مسلح عراقی ممکن است منجر به از بین بردن تدریجی اعتماد و بازنگری در سطح همکاری سیاسی، امنیتی و اقتصادی و بلکه اقداماتی شدیدتر که به جایگاه منطقه‌ای بغداد آسیب می‌زند، شود.

الهلالی بیان کرد که بغداد در تلاش است پرونده احضار سفرای عراق را با تاکید بر مخالفت قاطعانه خود با هرگونه تعرض از اراضی‌اش و اهتمام به اصول حسن همجواری، مهار کند.

وی افزود که دولت اقدامات لازم را برای کنترل سلاح و انحصار آن در دست دولت در راستای قانون اساسی و قانون کشور اتخاذ می‌کند.

الهلالی تاکید کرد که چالش امروز تنها در مهار بحران نیست بلکه در جلوگیری از پیامدها و تکرار آن است.

کنترل وضعیت امنیتی

از طرفی دیگر مختار محمود عضو کمیسیون روابط خارجی پارلمان عراق در گفت وگو با العربی الجدید اعلام کرد که تحرکات دیپلماتیک اخیر از جمله احضار سفرا از سوی کشورهای دوست و برادر، پیام واضحی به بغداد مبنی بر لزوم کنترل وضعیت امنیتی داخلی و فعالسازی سلطه حکومت بر سراسر اراضی عراق است.

وی هشدار داد که این شاخص‌ها ممکن است منجر به کاهش سطح روابطی شود که طی سال‌های گذشته بهبود قابل ملاحظه‌ای به ویژه با کشورهای عضو شورای همکاری داشته است.

به نظر او، ثبات عراق به صورت مستقیم با توانایی او با دور کردن خود از محورهای درگیری منطقه‌ای مرتبط است از این رو دولت عراق باید اقدامات فوری و تعیین کننده‌ای برای جلوگیری از هرگونه تنشی که ممکن است تاثیر منفی بر منافع شهروندان و جایگاه عراق در محیط عربی و بین المللی داشته باشد، اتخاذ کند.

اما مجاشع التمیمی، فعال سیاسی عراق گفت که احضار سفرای عراق در ۵ کشور طی روزهای گذشته، نشان دهنده یک شاخص دیپلماتیک بسیار حساس است که از بین رفتن تدریجی اعتماد به توانایی حکومت عراق برای کنترل عاملان غیررسمی در اراضی خود را نشان می‌دهد.

وی گفت که این رفتار از نظر بین‌المللی، یک شکست در استفاده مشروع از خشونت که یک اصل حاکمیتی اساسی است، تفسیر می‌شود.

او توضیح داد که تداوم این پدیده، عراق را در حوزه کشورهایی قرار می‌دهد که دارای خطرات سیاسی بسیار هستند و به دشمنان آن، بهانه می‌دهد تا پرونده امنیتی یا اعمال محدودیت‌های سیاسی و اقتصادی علیه عراق را بین المللی کنند.

التمیمی بیان کرد که خطر احضار سفرای عراق از سوی کشورهای همجوار تنها در این رویداد نیست بلکه در اثر تجمعی آن نیز است چرا که کشورهای عضو شورای همکاری که اساسا با احتیاط به نفوذ ایران در عراق می‌نگرند، سطح ورود اقتصادی و امنیتی به عراق را بازنگری خواهند کرد.

وی گفت که تکرار این حملات می‌تواند منجر به کاهش سرمایه‌گذاری و تشدید محدودیت‌های سفر و چه بسا تحرکاتی در چارچوبی نظیر شورای همکاری شود اما در سطح بین المللی، بغداد ممکن است جایگاه خود به عنوان یک شریک متوازن را از دست بدهد و به میدان درگیری نیابتی به جای یک بازیگر مستقل تبدیل شود.

او بیان کرد که پاسخ دولت معمولا در روند آرامش دیپلماتیک از طریق تاکید بر مخالفت با استفاده از اراضی عراق برای حمله به دیگران و پایبندی به قانون بین‌المللی خواهد بود.

التمیمی گفت که پیام‌هایی که منتقل می‌شود معمولا دوجنبه دارد اولا اینکه به شرکا اطمینان داده می‌شود که بغداد این عملیات را انجام نمی‌دهد و دوم اینکه اشاره ضمنی می‌شود به اینکه وضعیت داخلی و کنترل کامل گروه‌های مسلح سخت است.

به نظر التمیمی، این گفتمان با وجود دیپلماتیک بودنش، مکرر گشته و عنصر بازدارندگی واقعی را از دست داده است.

وی تاکید کرد که باید با وعده‌های دولت با احتیاط تعامل کرد چرا که در واقع، ضمانت‌های قوی تا زمانی که منجر به اقدامات اجرایی واضح از طریق کنترل سلاح و مجازات عاملان حملات و یکپارچه‌سازی تصمیم امنیتی نشود، وجود ندارد.

این فعال سیاسی در پایان با بیان اینکه هرگونه تعهدی که با ابزارهای قدرت همراه نباشد، بی‌تاثیر است و کشورهای ذیربط دیگر به اظهارات اکتفا نمی‌کنند، بلکه رفتار میدانی را زیر نظر دارند، اشاره کرد که اگر مجددا درگیری منطقه‌ای رخ دهد، اعتبار بغداد فورا و به شدت مورد آزمایش قرار خواهد گرفت.