ایالات متحده درگیر عواقب نیندیشیده در تشدید تنش ها با ایران؛ فناوری «اف-۱۶» های عراق به خطر افتاده است؟
روابط امنیتی بین ایالات متحده و عراق که یک شریک مهم در جنگ علیه گروه تروریستی داعش و تلاش ها برای مقابله با نفوذ ایران در منطقه به شمار می رود، در هفته های اخیر در پی ترور سردار سلیمانی در خاک عراق به آزمون گذاشته شده است.
نویسندگان: الن ایانز و لارا سلیگمان
میدل ایست نیوز: ایالات متحده می خواست با تحویل تجهیزات نظامی به عراق برای تقویت قابلیت دفاعی آن در برابر دشمنانی چون داعش، حسن نیت خود را نشان دهد. با این حال، برخی مقامات آمریکایی و عراقی اکنون نگران آن هستند که برنامه جت های جنگنده اف-16 که تا همین اواخر مسئولیت نگهداری و رسیدگی به آنها بر عهده پیمانکارهای خارجی بود، در برابر تسخیر گروه های شبه نظامی متحد ایران آسیب پذیر باشد.
تا چندی پیش، شرکت «سالیپورت گلوبال»، زیرشاخه پیمانکاری «کالیبِرن» در ایالت ویرجینیای آمریکا مسئولیت تامین امنیت رسته هوانوردی ۳۴ هواپیمای اف-۱۶ را بر عهده داشت و «لاکهید مارتین» هم خدماتی مانند نگهداری از این هواپیماها را ارائه می کرد. اما هر دو شرکت اوایل ژانویه پس از مواجهه با حمله خمپاره ای گروه های شبه نظامی نزدیک به ایران نیروهای خود را از عراق خارج کردند و فناوری آمریکایی در وضعیت آسیب پذیری بالقوه قرار گرفت.
راب لادویک سخنگوی وزارت دفاع ایالات متحده به فارن پالسی گفت: «در رابطه با نگرانی های مربوط امنیت و ایمنی نیروهای حمایت کننده از عملیات اف-۱۶ در پایگاه هوایی بلد، لاکهیدمارتین تخلیه نیروهای خود را در ۴ ژانویه آغاز کرد.» لودویک تاکید کرد که ایالات متحده همواره درباره امنیت فناوری های ارائه شده به هر کشوری از طریق فروش نظامی خارجی نگرانی دارد و تدابیری را محافظت در برابر شرایط ناخواسته در نظر می گیرد.
روابط امنیتی بین ایالات متحده و عراق که یک شریک مهم در جنگ علیه گروه تروریستی داعش و تلاش ها برای مقابله با نفوذ ایران در منطقه به شمار می رود، در هفته های اخیر در پی ترور سردار سلیمانی در خاک عراق به آزمون گذاشته شده است. ترور سردار سلیمانی به خشم عمومی در عراق منجر شد و مجلس این کشور را بر آن داشت تا به اخراج نیروهای آمریکایی رای دهد.
تنش ها با حمله موشکی ایران به پایگاه های عراقی مقر نیروهای آمریکایی تشدید شد. ایران پس از حمله ۷ ژانویه نشانه هایی مبنی بر پایان اقدامات نظامی مستقیم ارسال کرده، اما گروه های شبه نظامی عراقی مرتبط با ایران از جمله حشد الشعبی هنوز هم به حملات سطح پایینتر ادامه می دهند و نیروهای عراقی و آمریکایی در وضعیت آماده باش هستند.
از زمانی که پیمانکاران پایگاه بلد را ترک کرده اند، برخی مقامات آمریکایی نگران آسیب پذیری تسلیحات، فناوری و قطعات مرتبط با جنگنده های اف-۱۶ هستند. مایکل نایتز، یکی از اعضای ارشد موسسه سیاست خاور نزدیک در واشنگتن، می گوید در رابطه با دسترسی یگان های بسیج مردمی به پایگاه هوایی بلد و احتمالا تسلیحاتی که پیمانکاران مسئولیت محافظت از آنها را بر عهده داشتند، تنها مساله زمان مطرح است و عصائب الحق در منطقه فعال هستند. یک مقام آمریکایی آشنا به برنامه اف-۱۶ هم گفت بزرگ ترین نگرانی تامین امنیت فناوری حساس این جنگنده هاست: «در حال حاضر هیچ راهی برای دانستن اینکه آنها به چه چیزهایی دسترسی دارند، نداریم. در حال حاضر در بلد هیچ چیزی وجود ندارد. نیروهای آمریکایی تامین کننده امنیت نیستند. در رابطه با فناوری هم زمانی که در معرض دید قرار بگیرد، دیگر از دست رفته و نمی شود کاری درباره آن کرد.»
دیگر مقامات آمریکایی به امنیت سیستم ها اعتماد بیشتری دارند و معتقدند که هواپیماها و تجهیزات مربوطه توسط سربازان عراقی به خوبی محافظت می شوند. لادویک گفت: «دولت عراق به ما اطمینان داده که اقدامات لازم را برای افزایش امنیت تجهیزات ایالات متحده در پایگاه بلد انجام داده است.» مایکل مالروی هم که تا دسامبر ۲۰۱۹ به عنوان رئیس سیاست خاورمیانه در پنتاگون مشغول به کار بود، گفت: «حشد الشعبی برای اینکه پایگاه را اشغال کند، به بسیج گسترده نیروها نیاز دارد و فکر نمی کنم که آنها واقعا به دنبال یک حمله اساسی یا اشغال پایگاه باشند.»
با این حال، یک خلبان پیشین اف-16 درباره مورد اطمینان بودن سربازان عراقی در پایگاه ابراز تردید کرد و گفت تغذیه نیروها نامناسب است، بیشتر آنها زمان کافی برای استراحت ندارند و بر مبنای یک برنامه «یک هفته کار و یک هفته مرخصی» فعالیت می کنند تا بتوانند در جاهای دیگر به دنبال کار بگردند و این مساله شکاف احتمالی در عملیات را در پی خواهد داشت. طبق تحقيقات اسوشيتدپرس در سال 2017، حتي وقتی سالی پورت مسئول تامین امنیت برنامه بود هم تخلفات زیادی در پایگاه رخ می داد.
به گفته یک مقام دولت آمریكا، جت ها به طور منظم پرواز نمی کنند که این مساله به معنای نیاز کمتر به تعویض قطعات است، اما در عین حال می تواند به فرسودگی سیستم ها بینجامد. عراق هواپیماهای «اف-16» را در سال های 2011 و 2012، در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما و درست پیش از بی ثباتی های منجر به ظهور داعش، خریداری کرد. بخش اول هواپیماهای خریداری شده در سال 2014 و بخش دوم آنها در ماه مه گذشته به عراق تحویل داده شدند؛ اما آسیب دوگانه کاهش قیمت نفت و هزینه های گسترده ظهور داعش باعث شد که عراق نتواند هزینه های اسکادران و سایر سلاح ها را به طور کامل با بودجه ملی بپردازد. بنابراین، ایالات متحده در سال 2016 به عراق 2.7 میلیارد دلار تسهیلات اعتباری اعطا كرد که در حقیقت وام نرم برای پرداخت هزینه های تسلیحات و نگهداری از سیستم هایی از جمله مخزن آبرامز و اف-16 بود.
مالروی و اریک اولریش، فرمانده بازنشسته سیل و یکی از اعضای ارشد فناوری و امنیت ملی در موسسه خاورمیانه، اخیرا در گزارشی هشدار دادند که ایالات متحده سعی داشته یک «تصویر واهی» از نیروی نظامی در عراق بسازد که برای این کشور به شدت پرهزینه بوده و دوام آوردنی نیست. این دو در ادامه این گزارش یادآور شدند که پس از 10 سال تامین نیروهای امنیتی عراق با تجهیزات و آموزش های «میلیارد دلاری»، گروه تروریستی داعش که از نیروهای مسلح غیرمتعارف تشکیل شده بود، توانست نیروهای امنیتی عراقی تحت حمایت بین المللی را شکست دهد، رهبران عراقی را ترور کند، شهروندان عراق را مورد شکنجه و آزار قرار دهد بدون اینکه در عمل با مقاومت چندانی مواجه شود.
یک مقام پیشین ایالات متحده هم در حالی که یگان های بسیج مردمی (حشد الشعبی) را «حرفه ای ترین و موفق ترین خدمت نظامی عراق» توصیف می کرد، گفت: «اعضای مجلس عراق در چند سال گذشته تحت تاثیر ایران در صدد كاهش بودجه برای خط اصلی نیروهای دفاعی عراق یعنی ارتش، نیروی هوایی، نیروی دریایی و سرویس ضدتروریسم، برآمده و بودجه یگان های بسیج مردمی را افزایش داده اند.» او افزود: «به نظر می رسد دولت عراق در حال ایجاد یک نیروی امنیتی موازی اما مسلط، مانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ایران، است و کاهش بودجه خدمات ضدتروریسم عراق هم از همین سیاست حکایت دارد.»
