پرونده ها و پیام های نخستین مقصد سفر منطقه ای «عادل عبدالمهدی»

میدل ایست نیوز: در اولین سفر از زمان انتخاب «عادل عبدالمهدی» به نخست وزیری در ماه اکتبر 2018، او به دعوت رئیس جمهور ایران به تهران رفت.

هیئتی عراقی از سه شنبه هفته گذشته برای تدارک سفر عبدالمهدی به تهران رفته بود. تهران اولین مقصد عبدالمهدی در سفر منطقه ای وی است و قرار است بعدتر به عربستان و ترکیه و چند کشور دیگر منطقه نیز برود. این گونه نخست وزیر عراق از پایتخت های سه قدرت اصلی منطقه دیدار می کند و این هم در چارچوب سیاست تعادل در روابط خارجی که دولت جدید عراق پیش گرفته جای می گیرد. اما اینکه اولین مقصد ایران باشد خود دلالت مهمی دارد و خود تهران نیز از زبان سفیر خود در بغداد این موضوع را «دارای پیام های مختلف» دانست و تأکید کرد که به اهمیت سفر می افزاید.

«ایرج مسجدی» در مصاحبه ای که روز جمعه با خبرگزاری داخلی ایسنا داشت تأکید کرد که این سفر دو روزه خواهد بود و یک هیئت بلندپایه سیاسی و اقتصادی ازجمله وزرای خارجه و نفت و دارایی و برنامه ریزی و بازرگانی و برق و آب و سرپرست وزارت کشور و مشاور امنیت ملی عراق و رئیس ستاد مشترک ارتش و رئیس هیئت گذرگاه های مرزی و هیئت بزرگی از بخش خصوصی عراق ازجمله رئیس سندیکای مهندسان عراق و رئیس سندیکای بازرگانان عراق عبدالمهدی را همراهی می کنند.

این سفر در ادامه دیدارهای دوجانبه مقامات دو کشور در مدت گذشته است که ایرج مسجدی این حجم از دیدارها را در «تاریخ روابط دو کشور استثنایی» خواند. از زمان تشکیل دولت جدید عراق هم رئیس جمهور عراق به ایران رفته و هم رئیس جمهور ایران به عراق آمده و هم رئیس مجلس عراق و چند تن از وزرای دو کشور سفرهایی به پایتخت های یکدیگر داشته اند.

قرار است عبدالمهدی علاوه بر دیدار با حسن روحانی، با آیت الله خامنه ای رهبر ایران و نیز رئیس مجلس و دبیر شورای عالی امنیتی ملی دیدار و روز یکشنبه نیز در سومین نشست کمیته مشترک اقتصادی دو کشور شرکت کند.

همچنین وزرای اقتصادی و فعالان بخش خصوصی عراق نیز دیدارهایی با همتایان ایرانی خود برای پیگیری توافق نامه های تجاری امضاشده میان دو کشور خواهند داشت و برای یافتن فرصت های تازه همکاری مذاکره خواهند کرد.

در سفر اخیر حسن روحانی به عراق دو کشور بیش از 20 توافق نامه همکاری «مهم» امضا کردند که از جمله آنها احیای توافق نامه الجزایر/ 1975 درباره تعیین خط مرزی دو کشور در شط العرب بود که «صدام حسین» آن را ملغا اعلام کرد. همچنین توافق نامه مبادلات تجاری با هدف رساندن مبادلات دو کشور به 20 میلیارد دلار در سال و نیز رایگان کردن روادید برای دو کشور از هفته گذشته اجرا شد.

بی تردید مسائل غیر رسمی تری هم در این مذاکرات مطرح می شود که از همه محتمل تر وساطت عراق میان ایران و عربستان است. بسیاری منابع منطقه ای معتقدند که عراق در حال تلاش برای وساطت میان این دو کشور است. همزمان «نبیه بری» رئیس مجلس لبنان نیز در سفر خود به عراق و در دیدار با عادل عبدالمهدی تأکید کرد که عراق می تواند نقش بیشتری در وساطت میان ایران و عربستان بر عهده داشته باشد. رئیس جمهور ایران نیز در سفر ماه گذشته خود به عراق تأکید کرد که عراق می تواند نقش مهمی در نزدیک کردن کشورهای منطقه بر عهده بگیرد.

مسائل داخلی عراق و موضوع تکمیل کابینه نیز که به نظر بسیاری تحلیلگران نتیجه اختلافات سیاسی طرفداران ایران در عراق با گروه های دیگر سیاسی در این کشور است نیز بی تردید در دستور کار مذاکرات عبدالمهدی خواهد بود. برخی منابع عراقی ابراز امیدواری کرده اند که این مذاکرات به حل این معضل اساسی در دولت عراق کمک کند.

اما اهمیت اصلی سفر عبدالمهدی برای ایران آن است که در استراتژی ایران در نزاعش با امریکا عراق جایگاه مهمی دارد. ضمن اینکه عراق می تواند به ایران در دور زدن تحریم های امریکا کمک کند به خصوص که با شدت گرفتن جنگ اقتصادی امریکا علیه ایران رقابت ایران و امریکا بر سر عراق نیز شدت گرفته است.

عراق مانند بسیاری از دیگر کشورها تحت فشار امریکا برای پایبندی به تحریم ها علیه ایران و توقف واردات گاز و برق خود از ایران است. برخی تحلیلگران نزدیک به ایران گفته اند که سفر عبدالمهدی به ایران تأیید اظهارات پیشین وی درباره خودداری عراق از پیوستن به تحریم ها علیه ایران و نشان دهنده شکست فشارهای امریکا بر عراق برای کاهش سطح روابط تهران ـ بغداد است.

سفیر ایران در بغداد نیز تأکید کرد که عراق همچنان خریدار گاز و برق از ایران است و ارزش صادرات غیر نفتی ایران به عراق در سال گذشته که سال آغاز تحریم ها علیه ایران بود 50 درصد افزایش داشته است.