العرب مطرح کرد؛آیا نقشه‌راه یک‌هفته‌ای برای کاهش تنش‌ها و اعتمادسازی میان واشنگتن و تهران جوابگو خواهد بود؟
در پی ارائه پیش‌نویس جدیدی از سوی میانجی‌های قطری به تهران، تلاش‌های دیپلماتیک میان ایران و امریکا وارد مرحله تازه‌ای شده است به گونه‌ای که این طرح در یک بازه زمانی ۷ روزه و با گام‌های روزانه، به دنبال اعتمادسازی و ایجاد ضمانت‌های بین‌المللی برای کاهش تنش‌ها است.
میدل ایست نیوز: در میان بیم و امیدها از تشدید تنش‌های منطقه‌ای و احتمال تحرکات نظامی، دوحه با ارائه یک پیشنهاد ویژه یک‌هفته‌ای در صدد فراهم کردن فرجامی دیپلماتیک برای واشنگتن و تهران است تا طرفین با اجرای تعهدات متقابل و روزانه، جدیت خود را برای دستیابی به توافقی جامع‌تر بسنجند.
به گزارش العرب، پیش نویس توافق جدید قطر به مثابه آزمونی برای گشودن یک روزنه مذاکراتی است تا دو طرف بتوانند دغدغه‌های خود را در یک بازه زمانی حداکثر هفت‌روزه و از طریق گام‌های روزانه اعتمادساز برطرف کنند در حالیکه این طرح هم اکنون، با چشم‌انتظاری برای دریافت پاسخ ایران پیش از پایان هفته همراه است.
نقشه راه ۷ روزه اعتمادسازی و پیچیدگی‌های امنیتی-سیاسی
یک مقام مطلع از روند مذاکرات تصریح کرد: جدول زمانی مورد نظر در این طرح ممکن است از ابتدای هفته آینده آغاز شود و این توافق شامل مشارکت چند کشور به عنوان ضامن اجرا خواهد بود هر چند، هنوز هویت این کشورها یا ماهیت تعهداتی که برای تضمین اجرای توافق بر عهده خواهند گرفت مشخص نشده است.
این منبع نوشت: این پیشنهاد نشان‌دهنده یک تحرک دیپلماتیک جدید برای عبور از بن‌بست مذاکرات است، اما به معنای دستیابی به توافق نهایی نیست چرا که موفقیت آن به موضع تهران در قبال متن مطرح‌شده و میزان آمادگی واشنگتن برای پذیرش تسلسل گام‌ها و شروط اجرای آن بستگی دارد.
جوهر این پیشنهاد بر اختصاص یک هفته برای رسیدگی به دغدغه‌های متقابل از طریق گام‌های روزانه استوار است تا به طرفین اجازه دهد پیش از ورود به توافقی گسترده‌تر، جدیت یکدیگر را بیازمایند ضمن آنکه این چارچوب زمانی به جای استمرار ارتباطات آزاد و بدون جدول مشخص، روند مشخصی به مذاکرات می‌بخشد.
این منبع خاطر نشان کرد: کوتاه بودن مهلت لزوماً به معنای سهولت دستیابی به توافق نیست چرا که موضوعات مطرح‌شده از جنبه‌های شکلی فراتر رفته و پرونده‌های امنیتی و سیاسی حساسی نظیر متوقف ساختن تنش‌ها، ترتیبات کشتیرانی، برنامه هسته‌ای ایران و همچنین مطالبات امریکا در خصوص ضمانت‌های عدم بازگشت به رویارویی را شامل می‌شود.
نقش کشورهای ضامن در پایداری یا تعطیلی توافق
منابع خبری تصریح کردند: آزمون اصلی در ماهیت گام‌های نخست نهفته است به معنی که آیا دو طرف با اقدامات همزمان آغاز خواهند کرد، یا یکی از طرفین اجرای تعهدات مشخصی را پیش از امتیازدهی متقابل طرف دیگر شرط خواهد کرد؟ دورهای قبلی میانجی‌گری نشان داده است اختلاف‌نظر همواره درباره اصول کلی توافق نیست، بلکه بر سر ترتیب اجرا و طرفی است که هزینه گام اول را متقبل می‌شود.
این منابع تاکید کردند: اهمیت پیش‌نویس تنها به تلاش برای اعتمادسازی میان واشنگتن و تهران محدود نمی‌شود، بلکه به مهار مخاطرات گسترش رویارویی و ایجاد فضایی برای تحرک دیپلماتیک پیش از فروپاشی فرصت‌های آرام‌سازی امتداد می‌یابد.اما موفقیت این مسیر هم‌چنان مرهون قدرت میانجی‌ها در تثبیت توافقات و مواضع طرف‌های ذی‌ربط، از جمله اسرائیل است که تحرکات نظامی آن می‌تواند بر شانس استمرار مذاکرات تأثیر بگذارد.
این منبع در خصوص کشورهای ضامن نیز نوشت: ضمانت‌ها می‌توانند به کاهش نگرانی‌های طرفین درباره عقب‌نشینی از تعهدات یا سوءاستفاده از گام‌های اولیه برای کسب دستاوردهای یک‌جانبه کمک کنند ولی کارآمدی آن‌ها به هویت کشورهای مشارکت کننده، ماهیت نقش آن‌ها و اینکه آیا به نظارت و تسهیل اجرا بسنده می‌کنند یا متعهد به مداخله سیاسی در صورت بروز اختلافات می‌شوند، بستگی خواهد داشت.
این در حالی است که وجود کشورهای ضامن به خودی خود اختلافات جوهری را حل نمی‌کند و اگر طرفین پیشاپیش بر سر تعریف گام‌های درخواستی، سازوکار راستی‌آزمایی و زمان اجرای آن‌ها اتفاق‌نظر نداشته باشند، هرگونه ادعای نقض تعهد می‌تواند به بهانه‌ای جدید برای تعطیلی این مسیر تبدیل شود.
بنابراین شانس موفقیت این ابتکار تنها با مهلت هفت‌روزه سنجیده نخواهد شد، بلکه با توانایی واشنگتن و تهران در تبدیل اعتمادسازی از یک تعهد سیاسی به گام‌های متقابل و قابل راستی‌آزمایی ارزیابی می‌شود تا توافق را از همان نخستین اختلاف بر سر اجرا محافظت کند.
انتظار برای پاسخ ایران و انعطاف واشنگتن
این منابع خاطر نشان کردند: ممکن است پاسخ ایران به صورت موافقت با اصول کلی همراه با درخواست اصلاحاتی در ترتیب گام‌ها یا دامنه ضمانت‌ها باشد، همان‌طور که ممکن است تهران خواستار شفاف‌سازی درباره تعهدات متقابلی شود که واشنگتن ارائه خواهد داد. در مقابل، طرف امریکایی نیز باید میزان آمادگی خود را برای پیوند دادن اقداماتش با گام‌های همزمان ایران، به جای شرط‌گذاری برای اجرای از قبل تعهدات، مشخص کند.
این احتمالات هم‌چنان به متن سندی وابسته است که جزئیات کامل آن فاش نشده است و از این رو نمی‌توان هیچ‌یک از آن‌ها را موضع قطعی هیچ‌کدام از طرفین تلقی کرد.
العرب در پایان نوشت: در حالی که همه طرف‌ها منتظر پاسخ ایران هستند، پرسش اصلی هم‌چنان این است که آیا مهلت هفت‌روزه ورودی به یک توافق گسترده‌تر برای بررسی و حل ریشه‌های رویارویی خواهد بود یا صرفاً تلاشی محدود برای مهار تنش و به تعویق انداختن اختلافات پیچیده‌تر باقی می‌ماند.
