تقویت حضور نظامی امریکا در منطقه و تهدید‌های مستمر؛

تعادل شکننده‌ای که هر لحظه می‌تواند منفجر شود

میدل ایست نیوز: در برهه‌ای که منطقه با شکنندگی بی‌سابقه‌ای همراه است امریکا در اقدامی که ترکیبی از بازدارندگی و آمادگی عملیاتی محسوب می‌شود، طی هفته‌های اخیر حضور نظامی خود در اقیانوس هند و دریای عرب را تقویت کرده است.

به گزارش الجزیره، با این وجود این آرایش نظامی علاوه بر نمادگرایی راهبردی آن تاکنون نشان‌دهنده تصمیمی روشن از سوی امریکا برای آغاز جنگ فراگیر نیست بلکه بیش از هر چیز دیگر بیانگر مدیریت حساب‌شده روند تشدید تنش با تهران در چارچوب ملاحظات سیاسی و نظامی پیچیده به شمار می‌آید.

در حالی که دولت دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا به روشنی آمادگی خود برای پاسخ به هرگونه تلاش ایران برای بازسازی برنامه هسته‌ای یا تهدید نیروهای امریکایی در منطقه را  ابراز داشته است، باربارا اسلاوین، کارشناس امور ایران در مؤسسه استیمسون در واشنگتن، بر این باور است که این حضور نظامی امریکا همزمان دارای دو بُعد متوازی آمادگی و بازدارندگی است.

اسلاوین در گفت‌وگو با الجزیره بیان کرد که ترامپ خواهان ورود به یک درگیری طولانی‌مدت نیست اما ممکن است در صورت مشاهده هدف آسان حمله کند. وی افزود که اوضاع بر پایه تعادل شکننده‌ای قرار دارد که هر لحظه می‌تواند منفجر شود.

در چارچوبی گسترده‌تر، اسلاوین اشاره کرد که تاکنون استراتژی روشنی از سوی امریکا برای تغییر نظام در ایران وجود ندارد و رویکرد واشنگتن باید بجای اتکا به بمباران نظامی به عنوان ابزار نظامی، بر فشار سیاسی و حمایت از صداهای مخالف ایرانیان داخل و خارج از کشور متمرکز باشد.

نشانه واقعی

از لحاظ نظامی جان هافمن، پژوهشگر در زمینه دفاع و سیاست خارجی در مؤسسه کاتو در واشنگتن، بر این باور است که حضور نظامی امریکا بسیار گسترده است و نشانه‌ای واقعی به همراه دارد.

وی با اشاره به ابهام در نیت‌های سیاسی گفت آیا هدف اعمال فشار بر ایران برای بازگشت به مذاکرات است یا سخن گفتن از مذاکره تنها پوششی برای مسیری است که به حملات نظامی منتهی می‌شود؟

هافمن افزود که هیچ‌کس پاسخ روشنی برای این سؤال ندارد و شاید خود ترامپ نیز تاکنون پاسخی قطعی نداشته باشد.

هافمن در گفت‌وگو با الجزیره هشدار داد که با توجه به وجود بیش از ۶۳ پایگاه و تاسیسات نظامی امریکا در منطقه که بیش از ۴۰ هزار نظامی در آن حضور دارند، ایران گزینه‌های گسترده‌ای برای پاسخ در اختیار دارد.

این پژوهشگر حوزه نظامی در ادامه ضمن هشدار نسبت به خطر اشتباه محاسباتی گفت که ممکن است ترامپ انتظار یک عملیات سریع و پاسخی نمادین را داشته باشد. این در حالی است که امکان دارد تهران هرگونه حمله را تهدید وجودی تلقی کند که مستلزم پاسخی گسترده است تا این پیام که امریکا و اسرائیل نمی‌توانند هر وقت که بخواهند به ایران حمله کنند را ارسال کند.

تنها فشار راهبردی

از طرفی دیگر، علم صالح استادیار علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه ملی استرالیا، معتقد است که افزایش سطح آماده‌باش در ایران، به همراه هشدارهای مستمر تهران و حضور نظامی قابل توجه امریکا، بیش از آنکه مسیری حتمی به سوی جنگ باشد، نشان دهنده اعمال فشار راهبردی است.

صالح در گفت‌وگو با الجزیره بیان کرد که طرفین از طریق نمایش قدرت در حال تلاش برای بازدارندگی هستند. همچنین ایران می‌خواهد توان تاب‌آوری خود را به نمایش بگذارد و هزینه هرگونه رویارویی را افزایش دهد، در حالی که امریکا خواهان تقویت موقعیت منطقه‌ای خود برای مهار ایران و اطمینان دادن به متحدان خود است.

وی با بیان اینکه واشنگتن از اعتراضات اخیر ایران برای توجیه تداوم فشارهای سیاسی و اقتصادی و حتی تشدید آن‌ها سوء استفاده می‌کند اشاره کرد که امریکا همچنین ناآرامی‌های داخلی را نشانه‌ای دیگر از ضعف نظام ایران و سوء مدیریت آن می‌داند.

صالح افزود که خطر واقعی نه در طرح‌های آگاهانه برای جنگ، بلکه در تشدید تنش ناشی از اشتباه محاسباتی نهفته است. وی توضیح داد که هر دو طرف تحرکات دفاعی طرف دیگر را تهدیدی تهاجمی به شمار می‌آورد که آن را به تقویت موضع نظامی خود وا می‌دارد و ترکیب نمایش قدرت نظامی، کاهش روند دیپلماسی و فشارهای داخلی، توازنی شکننده‌ای را ایجاد می‌کند.

وی در پایان با بیان اینکه این وضعیت را می‌توان مواجهه‌ای پرتنش توصیف کرد که با استفاده از نفوذ و سیگنال‌های راهبردی هدایت می‌شود گفت که خطر بیشتر نه در خود طرح‌های راهبردی، بلکه در حوادث غیر مترقبه، سوءتفاهم‌ها یا رویدادهای ناگهانی منطقه‌ای نهفته است.

در زمانی که تحرکات امریکا در منطقه به طور فزاینده تشدید می‌شود، ایران بر آمادگی خود برای پاسخ قاطع به هرگونه عملیات نظامی تاکید می‌کند. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران پیشتر اعلام کرد که نیروهای مسلح ایران برای پاسخ دردناک و کوبنده به هر تهدیدی آمادگی دارند. وی افزود که ایران از دیپلماسی دست نکشیده، اما با قاطعیت کامل از حاکمیت خود دفاع خواهد کرد.

از طرفی دیگر، رضا طلایی‌نیک، سخنگوی وزارت دفاع ایران، تاکید کرد که قدرت دفاعی ایران امروز در قوی‌ترین وضعیت خود قرار دارد و هرگونه تجاوز امریکا یا اسرائیل با پاسخی قاطع روبرو خواهد شد.

از طرفی دیگر فرمانده فرماندهی مرکزی امریکا (سنتکام) از آمادگی کشورش برای انجام هرگونه عملیات محدود علیه ایران خبر داد و بر اهمیت تغییر نظام و هدف قرار دادن کسانی که به معترضان آسیب رساندند تاکید کرد.

همچنین نیروی هوایی امریکا در حال برگزاری رزمایش‌هایی برای تقویت حضور و توان رزمی خود در منطقه است. در این خصوص درک فرانس فرمانده نیروی هوایی فرماندهی مرکزی امریکا از انجام رزمایش هوایی چند روزه در خاورمیانه در چارچوب تقویت حضور نظامی امریکا در منطقه خبر داد.

رئیس جمهور امریکا نیز اخیرا با اشاره به حرکت یک ناوگان بزرگ به سمت ایران، ابراز امیدواری کرد که ایران بر سر میز مذاکره بنشیند.