جنگ احتمالی ایران و امریکا چه تاثیری بر عراق میگذارد؟
با تداوم تقویت حضور نظامی امریکا و تهدیدات متقابل ایران، به نظر میرسد، جغرافیای عراق در صورت کشیده شدن این درگیری به یک رویارویی آشکار، هزینههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی بالایی را متحمل شود.
میدل ایست نیوز: همزمان با تشدید نگرانیها از تبدیل مرزهای طولانی عراق با ایران به میدان درگیری یا گذرگاهی برای تبادل پیامهای نظامی نیابتی، تنش نظامی روزافزون امریکا در خاورمیانه که بزرگترین نوع از سال ۲۰۰۳ به شمار میآید، عراق را در برابر یکی از حساسترین سناریوهای منطقه قرار میدهد.
به گزارش العالم الجدید، همچنین با تداوم تقویت حضور نظامی امریکا و تهدیدات متقابل ایران، به نظر میرسد، جغرافیای عراق در صورت کشیده شدن این درگیری به یک رویارویی آشکار، هزینههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی بالایی را متحمل شود.
هفتههاست که امریکا به طور فزایندهای به حضور نظامی خود در خاورمیانه که شامل استقرار دو گروه ناو هواپیمابر، جنگندههای پیشرفته رادارگریز، هواپیماهای فرماندهی و کنترل و تانکرهای سوخت رسان هوایی و تقویت سامانههای پدافند هوایی و پشتیبانی لجستیکی گسترده میشود، را ادامه میدهد که رسانههای غربی آن را بزرگترین آرایش نظامی از سال ۲۰۰۳ توصیف میکنند. همچنین دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا برای امضای «توافق معنادار» برای ایران یک ضرب الاجل تعیین کرده است.
اعلام جنگ با شلیک موشک و پهپاد از داخل عراق توسط گروههای مسلح
علاء النشوع کارشناس امور امنیتی در گفتوگو با العالم الجدید بیان کرد که هرگونه حمله نظامی به ایران از محیط منطقهای آن جداً نخواهد بود و پیامدهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی مستقیمی برای عراق به دنبال خواهد داشت به خصوص اگر دولت نتواند رفتار گروههای مسلحی که از لحاظ ایدئولوژیک با ایران مرتبط هستند را کنترل و از ورود آنها به هرگونه اقدام تلافی جویانه علیه نیروهای امریکایی جلوگیری کند.
النشوع افزود که مرزهای عراق و ایران با تمام گستره جغرافیایی و عمق جمعیتی و تجاری آن به منطقهای پرخطر تبدیل خواهد شد که ممکن است تحت نظارت شدید امریکا با استفاده از فناوریهای پیشرفتهای قرار گیرد که هرگونه تحرک نظامی یا لجستیکی را تحت رصد فوری قرار میدهد. این، بدان معناست که هرگونه فعالیت مسلحانه ممکن است اراضی عراق را در معرض حملات مستقیم قرار دهد و آن را به بخشی از عرصه عملیات بدل کند.
این کارشناس امنیتی توضیح داد که در صورتی که گروههای مسلح از خاک عراق موشک یا پهپاد شلیک کنند، علاوه بر احتمال تبدیل برخی مناطق مرزی به میادین درگیری کامل، بغداد را عملاً در موضع اعلام جنگ قرار میدهد و میتواند زیرساختهای امنیتی و اقتصادی کشور در معرض فشارهای عظیمی قرار دهد که ممکن است از کنترل خارج شود.
موج آوارگی احتمالی و ورود به عراق
هشدارها از موج آوارگی احتمالی از داخل ایران به سمت استانهای مرزی عراق در صورت گسترش دامنه درگیری یا بمباران شدید شهرهای ایران رو به افزایش است. این امر میتواند مقامات عراقی را در برابر فشارهای انسانی و امنیتی مضاعف قرار دهد که در مدیریت جریانهای گسترده جمعیتی در امتداد نوار مرزی طولانی و پیچیده خود را نشان میدهد.
النشوع همچنین مدعی شد که سناریوی آوارگی از داخل ایران به سمت مرزهای عراق را نمیتوان رد کرد اما مدیریت و مقابله با آن به شدت سخت خواهد بود چراکه هرگونه تردد کنترل نشده ممکن است نگرانیهای امنیتی را به دنبال داشته باشد به ویژه اگر شامل نفوذ عناصر فرماندهی یا نظامی باشد که اهداف مستقیم امریکا محسوب میشوند. این امر دولت عراق را به تدوین طرحهایی اضطراری روشن برای مواجهه با بدترین سناریوهای محتمل، وادار میکند.
همزمان با وقوع اعتراضات اخیر در ایران رسانههای بینالمللی به نقل ار برخی منابع نظامی اروپایی و منابع امنیتی عراقی ادعا کردند که هزاران نفر از جنگجویان عراقی از طریق گذرگاههای مرزی جنوب عراق وارد ایران شدند؛ اقدامی که در آن زمان به امکان کمک به نیروهای امنیتی ایران مرتبط دانسته شد.
با وجود اینکه دولت عراق قاطعانه این موضوع را تکذیب کرد، انتشار این گزارشها در این وضعیت منطقهای مضطرب و آشفته، نشانهای از احتمال مداخله گروههای مسلح عراقی در هرگونه تنش احتمالی میان واشنگتن و تهران تلقی شده است به خصوص آنکه پیوندهای ایدوئولوژیک و سیاسی نیز وجود دارد. این امر نگرانیها از سرایت پیامدهای هرگونه درگیری به داخل عراق، چه از طریق تحرکات غیررسمی و چه از طریق فشارهای متقابل افزایش و کشور را در برابر آزمون امنیتی و سیاسی بزرگ قرار میدهد.
در این راستا سیف رعد کارشناس امور امنیتی در گفتوگو با العالم الجدید بیان کرد که عراق در راهبرد ایران، یک عمق دفاعی پیشرو دیده میشود که بخش بزرگی از پیامدهای هرگونه حمله نظامی احتمالی امریکا علیه ایران چه در سطح امنیتی، چه سیاسی و چه اقتصادی را متحمل خواهد شد.
رعد خاطر نشان کرد که یکی از سناریوهای احتمالی متوسل شدن تهران به، وارد عمل کردن گروههای نیابتی خود در عراق و یمن و لبنان است که میتواند راه را برای شلیک موشکها یا پهپادها علیه مواضع نظامی امریکا در اربیل یا بغداد هموار کند. با توجه به فشار احتمالی امریکا برای بازداشتن این گروهها، این امر دولت عراق را با چالشی مستقیم مواجهه میکند.
وی اشاره کرد که هرگونه حمله از خاک عراق ممکن است با واکنش نظامی امریکا به اهداف گروههای مسلح در داخل عراق روبرو شود که این امر میتواند به درگیریهای داخلی یا حملات محدود منجر شود که به پیچیدگی اوضاع میافزاید و برخی مناطق را به کانونهای تنش کامل تبدیل میکند.
این کارشناس امنیتی در ادامه نسبت به پیامدهای سریع اقتصادی هشدار داد و به امکان تشدید بازرسیها در گذرگاههای مرزی و احتمال بسته شدن جزئی یا کلی برخی گذرگاهها چه با تصمیم ایران و چه در پی تحولات میدانی که به توقف و ازدحام کامیونها، اختلال در جابجایی کالاها و افزایش قیمتها به ویژه در استانهای نزدیک به مرزها منجر میشود، اشاره کرد.
با وجود تشدید تهدیدات منطقهای و حضور نظامی بیسابقه امریکا در منطقه و در حالی که کارشناسان احتمال بسته شدن گذرگاهها، هجوم آوارگان یا سوءاستفاده از هرگونه شکاف امنیتی در صورت بروز درگیری گسترده را مطرح میکنند، هیچ تحرک رسمی از جانب عراق برای استقرار نیروهای اضافی یا تقویت نیروهای ویژه در طول نوار مرزی با ایران ثبت نشده است. این امر سؤالاتی را درباره آمادگی برنامههای اضطراری و توانایی نهادهای امنیتی برای مواجهه با تحولات سریع و غیرمنتظره مطرح میکند.
گفتنی است که عراق با ایران بیش از هزار و ۵۰۰ کیلومتر مرز مشترک دارد که ۶ استان سلیمانیه، حلبچه، دیالی، واسط، میسان و بصره را در بر میگیرد و در امتداد این نوار مرزی، چندین گذرگاه رسمی فعالیت دارند که مهمترین آنها گذرگاه المنذریه در دیالی، زرباطیه در واسط، الشیب در میسان و شلمچه در بصره است. همچنین گذرگاههای دیگری با کارکرد تجاری یا مذهبی نیز در این خط مرزی وجود دارد. این امر بدان معناست که هرگونه تحول امنیتی از جانب ایران میتواند بر جریان تجارت و جابجایی در این استانها تاثیر بگذارد.
